UQT (Ultra Qisqa To‘lqin) diapazonlarida, ya’ni 150-174 MHz va 450-470 MHz oralig‘idagi radioaloqa tizimlarini tashkil etishda bir qancha muhim xususiyatlar mavjud.
1. Frekans diapazoni va signallar xususiyatlari:
150-174 MHz diapazoni VHF (Very High Frequency) (Juda yuqori chastota) ga kiradi.
450-470 MHz diapazoni esa UHF (Ultra High Frequency) (Ultra yuqori chastota) qatoriga kiradi.
Bu diapazonlarda to‘lqinlarning tarqalish xususiyatlari farq qiladi:
Juda yuqori chastota (VHF) to‘lqinlari nisbatan uzoqroq masofaga tarqaladi, bino va tabiiy to‘siqlardan biroz oson o‘tadi.
Ultra yuqori chastota (UHF) to‘lqinlari esa qisqaroq masofaga tarqaladi, lekin kichik to‘siqlardan o‘tishda yaxshiroq (masalan, shahar sharoitida).
2. Tarmoqlarni rejalashtirish:
Juda yuqori chastota (VHF) diapazoni kamroq kanallarga ega bo‘lishi mumkin, lekin uzoqroq masofani qamrab olishga yaroqlidir.
Ultra yuqori chastota (UHF) diapazonida ko‘proq kanallar mavjud va zichroq tarmoqlarni tashkil qilish mumkin. Bu, ayniqsa, shaharlarda yoki zich aholi punktlarida foydalidir.
3. Antennalar:
Juda yuqori chastota (VHF) uchun antennalar odatda uzunroq bo‘ladi, chunki to‘lqin uzunligi katta.
Ultra yuqori chastota (UHF) diapazoni uchun antennalar qisqaroq bo‘lib, osonroq joylashtiriladi va kichikroq qurilmalar uchun qulay.
4. Signalning tarqalishi:
Juda yuqori chastota (VHF) to‘lqinlari ko‘proq erkin ko‘rinishda uzoqqa yetadi, ammo tog‘li yoki shahar muhitida to‘siqlar bilan ko‘proq muammo bo‘ladi.
Ultra yuqori chastota (UHF) to‘lqinlari esa ko‘proq binolar va to‘siqlar orasidan o‘tib, shahar ichida yaxshi ishlaydi.
5. Tizimlarda qo‘llanilishi:
Juda yuqori chastota (VHF) diapazoni ko‘proq radioaloqa, radioeshittirish, televideniya tizimlarida qo‘llaniladi.
Ultra yuqori chastota (UHF) diapazoni ko‘proq Televideniya, mobil aloqa, radioaloqa, tibbiyot, mikroto‘lqinli pechlar, sun’iy yo‘ldoshli navigatsiya tizimlarida keng qo‘llaniladi.
6. Quvvat va qamrov:
Juda yuqori chastota (VHF) tizimlarda nisbatan kamroq quvvat talab qilinadi, lekin qamrov maydoni katta.
Ultra yuqori chastota (UHF) tizimlarda esa kuchliroq quvvat kerak bo‘lishi mumkin, ayniqsa zich shahar sharoitida.
Hozirgi kunda UQT diapazonlarida raqamli modulyatsiya (masalan, DMR, TETRA) ko‘proq qo‘llaniladi, bu esa shovqinga chidamlilik va signal sifatini yaxshilaydi.
Tayyorladi: 1-darajali muhandis A. Izbasarov
